آیا رد پای واشنگتن در توافق احتمالی میان تهران و مسقط درباره تنگه هرمز دیده می‌شود؟ اگرچه تهران تأکید دارد که این گفتگوها صرفاً با طرف عمانی انجام شده است، اما تحلیلگران معتقدند که واشنگتن از طریق میانجی‌گری عمان، نقش پررنگی در این فرآیند ایفا می‌کند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که کشمکش شدیدی میان اصرار تهران بر لغو محاصره و تحریم‌ها پیش از بازگشایی تنگه، و موضع قاطع واشنگتن در مخالفت با تحمیل واقعیتی امنیتی و جدید بر این آبراه بین‌المللی، در جریان است.

این در حالیست که بازگشت جریان عادی تردد به تنگه هرمز برای جهان و بویژه مقامات آمریکایی یک اولویت حیاتی و ضرورتی فوری محسوب می‌شود. اختلال در این شاهراه حیاتی و افت شدید حجم صادرات جهانی نفت و گاز، اقتصاد آمریکا را تحت فشارهای بی‌سابقه‌ای قرار داده است.

مسدود شدن تنگه هرمز تولید کود در آمریکای شمالی را تهدید می‌کند

از جمله مسدود شدن تنگه هرمز موجب اختلال در محموله‌های گوگردِ عازم آمریکای شمالی شده و به دلیل وابستگی صنعت کود فسفاته به گوگرد به عنوان یک ماده اولیه کلیدی، بر تولید این نوع کود تأثیر گذاشته است. داده‌های لجستیکی نشان می‌دهند که از آنجا که حدود نیمی از تجارت جهانی گوگرد در کشورهای واقع در منطقه بحران متمرکز است، میزان عرضه به تولیدکنندگان آمریکای شمالی کاهش یافته است.

تفاهم هرمز پایان بحران نیست؛ خطر جنگ همچنان پابرجاست

همزمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره جزئیات و مفاد تفاهم در حال تدوین رژیم ایران و عمان بر سر مدیریت تردد در تنگه هرمز، این پرسش بنیادین در محافل سیاسی مطرح شده است که آیا این توافق نوپا می‌تواند مسیر کاهش تنش‌های فزاینده میان تهران و واشنگتن را پس از پایان جنگ ۴۰ روزه هموار کند، یا صرفاً یک ترتیبات موقت و تاکتیکی برای مهار بحران است؟

غلامرضا کریمی، تحلیلگر و استاد روابط بین‌الملل در تهران در این باره گفت: این تصور که با امضای این تفاهم‌نامه تمام مناقشات پایان خواهد یافت، یک خطای راهبردی و استراتژیک است. حتی در صورت نهایی شدن تفاهم جدید پیرامون تنگه هرمز نیز هر نوع اشتباه محاسباتی یا سوءبرداشت می‌تواند به جنگ منتهی شود. باید این واقعیت را بپذیریم که کانون‌های اختلاف میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، و همچنین میان تهران و برخی پایتخت‌های منطقه‌ای، با قدرت سابق پابرجاست و دامنه این اختلافات نیز محدود نیست.

این کارشناس امور بین‌الملل با اشاره به نقش بازیگران ثالث گفت: در این میان نباید از تحرکات و نقش‌آفرینی اسرائیل غافل شد. نتانیاهو به هیچ‌وجه از شکل‌گیری یک توافق تازه میان تهران و واشنگتن خرسند نخواهد شد. برآیند تمامی این مؤلفه‌ها نشان می‌دهد که نباید منتظر استقرار یک تفاهم مستحکم و پایدار باشیم که بتواند سدی غیرقابل نفوذ در برابر هرگونه درگیری یا حمله نظامی ایجاد کند.

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی با تأکید بر این‌که تلاش های دیپلماتیک می‌تواند سایه سنگین جنگ را از سر نظام دور سازد، نتیجه‌گیری کرد: پیش‌بینی می‌شود که در کوتاه‌مدت سناریوهای بدبینانه‌ای رخ ندهد. اما نگرانی‌ها در شرایطی تشدید خواهد شد که به‌طور غیرمنتظره موشکی شلیک شود، تنش‌ها به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یابد یا تهدیدهای پیشین عملیاتی شوند.