کانون حقوق بشر ایران: تصاویر تکان‌دهنده‌ای که از شهر رشت منتشر شده، توده‌هایی از کفش‌های رهاشده را نشان می‌دهد؛ کفش‌هایی که زمانی متعلق به معترضان بودند و اکنون به نماد خاموش یکی از هولناک‌ترین صحنه‌های سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ تبدیل شده‌اند. این تصاویر پس از آن ثبت شده‌اند که بنا بر گزارش‌ها، نیروهای سرکوبگر بازار تاریخی رشت را که مملو از معترضان بود، به آتش کشیدند، مردم را در داخل محبوس کردند و به سوی کسانی که قصد فرار داشتند تیراندازی کردند. این اقدام وحشیانه از سوی ناظران به «هولوکاست ایران» تشبیه شده و مصداق آشکار جنایت علیه بشریت ارزیابی می‌شود.

کفش‌هایی که از قتل‌عام باقی ماند

این تصویر دلهره‌آور که در شهر رشت گرفته شده، پیامدهای قتل‌عام و سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ را به تصویر می‌کشد. کفش‌ها – که زمانی متعلق به معترضان بود – پراکنده و رها شده‌اند؛ شاهدانی خاموش بر وحشتی که رخ داد.

بسیاری این تصویر را به نمایش کفش‌های قربانیان در موزه هولوکاست در واشینگتن تشبیه کرده‌اند. شباهتی که به گفته ناظران، تنها جنبه نمادین ندارد، بلکه بازتاب‌دهنده یک الگوی مشابه در نابودی سیستماتیک غیرنظامیان است.

آتش‌زدن بازار پرتردد برای اجرای کشتار وسیع

گزارش‌های شاهدان عینی حاکی از آن است که نیروهای امنیتی عمداً بازار پرتردد رشت را که پر از معترضان بود، به آتش کشیدند. هدف از این اقدام، به دام انداختن مردم و واداشتن آن‌ها به خروج از محل در میان دود و آتش عنوان شده است.

به گفته شاهدان، مأموران سپس به سوی کسانی که قصد فرار داشتند تیراندازی کردند و بسیاری از قربانیان یا در اثر خفگی و سوختگی جان باختند یا هنگام خروج از بازار زیر رگبار گلوله قرار گرفتند.

واکنش‌ها؛ «اگر این جنایت علیه بشریت نیست، پس چیست؟»

سورن ادگار، نایب‌رئیس اتحاد جامعه استرالیایی-ایرانی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

«این کفش‌ها در رشت اثر هنری نیستند. آن‌ها متعلق به مردمی بودند که پس از آتش زدن بازار تاریخی توسط نیروهای رژیم و شلیک به کسانی که قصد فرار داشتند، به دام افتادند. تصویرسازی غیرقابل انکار است؛ یک هولوکاست ایرانی که در زمان واقعی در حال وقوع است.»

بقایای سوخته بازار؛ سندی از وحشی‌گری

فیلم‌های دلخراش منتشرشده، بقایای سوخته و دودآلود بازار را نشان می‌دهد؛ صحنه‌هایی که یادآور هولناکی از این وحشی‌گری است. دیوارهای سیاه‌شده، مغازه‌های نیم‌سوخته و زمین پوشیده از خاکستر، نشانه‌های عینی یک حمله عمدی به غیرنظامیان هستند.

روایت شاهدان از قتل‌عام رشت

یک شاهد عینی حاضر در اعتراضات روزهای پنج‌شنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی در شهر رشت گفت که نیروهای سرکوبگر در آتش‌سوزی بازار، به کسانی که برای نجات از دود و خفگی با «دست‌های بالا گرفته» از مغازه‌ها بیرون می‌آمدند و خود را «تسلیم» می‌کردند، شلیک کردند.

این شاهد عینی که به‌تازگی از کشور خارج شده، بر اساس مشاهداتش تخمین زد که طی این دو شب در نقاط مختلف رشت «دو تا سه هزار نفر» کشته و شمار زیادی نیز زخمی، ناپدید یا بازداشت شدند.

او با عباراتی تکان‌دهنده این صحنه را توصیف کرد و گفت:

«بازار هولوکاست شد. آدم یاد اتاق‌های گاز می‌افتاد. مردم یا زیر دود و آتش می‌مردند یا ناچار بودند بیرون بیایند و زیر رگبار قرار بگیرند.»

شباهت با هولوکاست؛ نماد کفش‌ها

ناظران می‌گویند توده‌های کفش‌های رهاشده در رشت شباهتی هولناک با تصاویر به‌جامانده از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها دارد. همان‌گونه که کفش‌های قربانیان هولوکاست به نماد جنایت علیه بشریت تبدیل شد، کفش‌های باقی‌مانده از قربانیان اعتراضات سراسری نیز سندی از یک قتل‌عام سازمان‌یافته است.

آنچه در بازار رشت رخ داد، بنا بر روایت‌های شاهدان و تصاویر منتشرشده، یک حادثه تصادفی یا برخورد پراکنده نبوده، بلکه اقدامی حساب‌شده برای اجرای یک کشتار وسیع مردم بوده است. آتش‌زدن بازار پر از معترضان، تیراندازی به کسانی که قصد فرار داشتند و محبوس‌کردن غیرنظامیان در میان دود و آتش، همگی عناصر یک جنایت علیه بشریت را شکل می‌دهد.

تصاویر کفش‌های رهاشده، بقایای سوخته بازار و روایت‌های شاهدان از رگبار بستن مردم، همگی سندهایی هستند که نشان می‌دهند سرکوب اعتراضات سراسری وارد مرحله‌ای شده است که شباهت‌های آشکاری با تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ بشر دارد.

ناظران تأکید دارند که این فاجعه نه‌تنها باید به‌عنوان یکی از هولناک‌ترین رویدادهای اعتراضات سراسری ثبت شود، بلکه باید مبنای پیگرد بین‌المللی آمران و عاملان آن به‌عنوان مرتکبان جنایت علیه بشریت قرار گیرد.