دوشنبه، 15 دی ماه 1404 = 05-01 2026
منبع معتبر واشنگتن: خواست معترضان بازگشت پهلوی است؛ نظر ترامپ؟
مجله معتبر فارن پالیسی در مقالهای پیرامون اعتراضات در ایران نوشته که مرکز ثقل مطالبات معترضان سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی است. بر اساس این مقاله حمایت پرزیدنت ترامپ از معترضان سران رژیم را به وحشت انداخته است.
فارنپالیسی با انتشار یادداشتی تحلیلی به بررسی سناریوهای احتمالی آینده اعتراضات جاری در ایران پرداخته است. این مجله معتبر سیاسی بینالمللی با اشاره به فروپاشی اقتصادی به عنوان نیروی محرکه این اعتراضات نوشت: «اعتراضات از بازار تهران آغاز شد، بهسرعت به دیگر شهرهای بزرگ و دانشگاهها گسترش یافت و مهمترین ناآرامیها از زمان خیزش سال ۲۰۲۲ پس از مرگ مهسا امینی را رقم زد.»
فارنپالیسی با طرح این پرسش که آیا ایناعتراضات میتواند به یک چالش ملی پایدار علیه جمهوری اسلامی تبدیل شود یا نه، به شباهتها و تفاوتهای این اعتراضات با جنبش زن، زندگی، آزادی پرداخت و نوشت: «مقایسه میان این دو دوره اعتراض، هم تداوم و هم دگرگونی را در پویاییهای اعتراضی ایران نشان میدهد. با وجود تفاوت در خاستگاهها، هر دو بازتاب نارضایتیهای ساختاری عمیق و شکافی غیرقابلپرکردن میان دولت و جامعه هستند».
این تحلیل با اشاره به گزارشهایی از سرکوب خشن، از جمله کشتار حکومتی، بازداشتهای گسترده و ارعاب، مینویسد که سرکوب همچنان ابزار اصلی اعمال زور رژیم است.
بر اساس این تحلیل، این اعتراضات در مراحل اولیه خود در مقایسه با خیزش مهسا، "گستردهتر و عمیقتر" است و "اعتراضات از نظر جغرافیایی فراگیرتر بوده و شهرهای بزرگ مانند تهران، اصفهان، مشهد و همدان را دربرگرفته و به شهرهای کوچکتر و مناطق حاشیهنشین اقتصادی نیز کشیده شده است."
تحلیل فارنپالیسی با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر احتمال مداخله آمریکا برای حمایت از معترضان ایرانی مینویسد: «این اقدامی بیسابقه خواهد بود و بیتردید ترس جمهوری اسلامی از ترامپ، غیرقابلپیشبینی بودن او و آمادگیاش برای پذیرش ریسک را تقویت میکند.»
فارنپالیسی با اشاره به وضعیت دشوار حکومت ایران پس از سقوط متحدان و شبکه نیابتیاش و نیز خسارات جدی به برنامه هستهای به دلیل حملات نظامی اسرائیل و ایالات متحده مینویسد که خامنهای همچنان تظاهرات جاری را مانند اعتراضات قبلی، بخشی از جنگ نرم غرب علیه جمهوری اسلامی میداند.
این مجله سیاسی در ادامه با یادآوری شعارهای جنبش زن، زندگی، آزادی مینویسد: «شعارهای جدید بهطور فزاینده بازتابدهنده گرایشهای سلطنتطلبانه هستند و شعارهایی مانند "جاوید شاه" و "این آخرین نبرده/ پهلوی برمیگرده" در شهرهایی که اعتراضات در آنها متمرکز است طنینانداز شدهاند.»
به گفته فارنپالیسی، "این شعارها نشاندهنده احیای علاقه به میراث پهلوی و فراخوانهای آشکار برای بازگشت ولیعهد، رضا پهلوی هستند و این امر، "نشاندهنده فاصلهگیری معنادار از چارچوب عمدتا جمهوریخواهانه و حقوقمحور جنبش مهسا است."
تحلیل یادشده در ادامه با اشاره به این که هم خیزش مهسا و هم جنبش کنونی، "شکافی عمیق و حلنشده میان حکومت و جامعه ایران را آشکار میکنند" مینویسد: «اولی اقتدار اخلاقی رژیم را در هم شکست. دومی بنیانهای اقتصادی آن را تهدید میکند.»
به گزارش دویچه وله، فارنپالیسی تحلیل خود را این گونه به پایان میبرد که پرسش، دیگر این نیست که آیا تغییر ممکن است، بلکه این است که آیا شرایط سرانجام اجازه خواهد داد این تغییر دوام بیاورد یا نه. مرکز ثقل جنبش اعتراضی دیگر اصلاح نبوده و کل نظام و سرنگونی آن را هدف گرفته است.
English SummaryThe Foreign Policy magazine published an analysis asserting that the central demand of protesters in Iran is the overthrow of the Islamic Republic. The article indicates that President Trump's support for the demonstrators has instilled fear within the regime.
Describing the protests as driven by economic collapse, the magazine highlights their rapid evolution from Tehran's market to major cities and universities, marking the most significant unrest since the Mahsa Amini protests in 2022. It questions whether this movement can become a sustainable national challenge against the government, noting both continuities and changes in protest dynamics.
The analysis emphasizes a broader geographical scope, encompassing major cities like Tehran, Esfahan, and Mashhad, as well as smaller towns. Reports of severe governmental repression, including killings and mass arrests, underline the regime's reliance on violent control.
The article points to Trump's recent comments about possible U.S. intervention as unprecedented, further intensifying the regime's apprehension about him. It also references the resurgence of royalist slogans among protesters, indicating a significant deviation from the primarily republican and rights-based framework of the earlier Mahsa movement.
Ultimately, Foreign Policy concludes that the focal point of the current protests is no longer reform but the complete overthrow of the regime, with the pivotal question being whether conditions will allow for such change to be sustained.
