
در حالی که فضای سیاسی و امنیتی منطقه همچنان تحت تأثیر تنشهای اخیر میان رژیم ایران، آمریکا و اسرائیل قرار دارد، گمانهزنیها درباره احتمال بازگشت درگیریهای نظامی و سرنوشت مذاکرات، بار دیگر به یکی از مهمترین موضوعات سیاست خارجی تبدیل شده است.
یک کارشناس روابط بینالملل در تهران معتقد است هرچند تجربه جنگهای اخیر نشان داد تغییر نظام سیاسی از طریق حمله نظامی ممکن نیست، اما این به معنای کنار گذاشته شدن راهبرد تغییر نظام از سوی آمریکا و اسرائیل نخواهد بود. او تأکید میکند که فرصت زمانی پیشروی جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق بسیار محدود است و شکست مذاکرات، احتمال تحمیل جنگی تازه را بهشدت افزایش میدهد.
غلامرضا کریمی در خصوص گمانهها درباره احتمال از سرگیری جنگ گفت: نظام بینالملل، جمهوری اسلامی را به عنوان یک بازیگر آشوبساز و مخالف نظم لیبرالی موجود میبیند. تا مقاطعی، جریانهای حاکم بر قدرت هژمون ارادهای برای جنگ مستقیم با نظام نداشتند؛ اما از زمانی که نتانیاهو و ترامپ همنظر شدند، تصمیم گرفتند با ما برخورد جدی کنند. در قالب تحمیل جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و حوادث دیماه، تلاش کردند شرایط را بهگونهای رقم بزنند که با یک حمله خارجی، نظام سیاسی حاکم بر ایران تغییر کند.
وی افزود: دستاورد این تقابلها نشان داد که نظام جمهوری اسلامی ظرفیتهای بازدارندگی بالایی دارد؛ اما این به معنای حذف ایده "تغییر نظام" از اهداف کلان آمریکا و اسرائیل نیست. بنابراین اگر مؤلفههای قدرت (شامل بازدارندگی خارجی، ثبات، تابآوری و انسجام داخلی) تضعیف شود و این پالس به دنیا مخابره شود که بستر داخلی برای مداخله فراهم است، نباید در وقوع حمله نظامی تردید کرد.
کریمی افزود: این تصور که با بستن تنگه هرمز اقتصاد جهانی ظرف ۱۰ روز ورشکست میشود، از اساس باطل است. منطق بینالملل پیچیدگیهای خاص خود را دارد و فرصتسوزی به ضرر ماست. در حال حاضر، اسرائیل بزرگترین مانع پیشبرد مذاکرات است و از تمام ظرفیتهای خود استفاده میکند تا این ۶۰ روز بدون توافق بگذرد و جمهوری اسلامی نتواند از ظرفیتهای میدانی خود در عرصه دیپلماسی بهرهمند شود. هدف آنها تشدید فشارهای اقتصادی و نارضایتیهای داخلی است. هنر سیاستمداران ما این است که در فرصت ۶۰ روزه پیشرو به توافق دست یابند؛ چراکه امکان احیای فرصتهای گذشته وجود ندارد و اگر زود نجنبیم، همهچیز به ضرر ما تمام میشود.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اهمیت فاکتور «زمان» در تصمیمگیریهای سیاسی تصریح کرد: شرایط فعلی، کشور را در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نگه داشته است. یادداشت تفاهم امضاشده فرصت جدیدی ایجاد کرده است؛ اما اگر این فرصت مشمول گذر زمان شود و به حل مسائل اصلی نینجامد، طبیعی است که در یک چشمانداز یک تا ۵ ماهه، باید منتظر تحمیل یک جنگ جدید باشیم. بهویژه اگر تضادهای داخلی نیز تشدید شوند.
او در پایان هشدار داد: اگر جریان مذاکرات مرتباً به تعویق بیفتد و به درگیریهای مقطعی بسنده کنیم، این فرصت از دست میرود. متأسفانه برخی گروههای سیاسی در داخل اساساً با هرگونه توافقی مخالفاند که به نظر من، این افراد فهم دقیقی از مناسبات نابرابر محیط بینالمللی ندارند. تمامی شاخصها نشان میدهد که اگر در پایان فرصت ۶۰ روزه توافقی حاصل نشود، مسلماً پس از انتخابات آمریکا (پائیز آینده) جنگ دیگری به ما تحمیل خواهد شد.
فیلم زیر: دیدار قریب الوقوع نتانیاهو با ترامپ/چه خواهد شد؟