آسیانیوز نوشت: کاخ سفید در حالی آخرین روزهای زمستان ۱۴۰۴ را پشت سر می‌گذارد که رئیس‌جمهور آن با یک پیام توییتری (تروث سوشیال) تازه، آتش انتقادات و حملات علیه جمهوری اسلامی را شعله‌ورتر کرده است. ترامپ ساعاتی پیش با بازنشر بخشی از سخنان مارک لوین، مجری و تحلیلگر سرشناس محافظه‌کار آمریکایی، بار دیگر مواضع خصمانه خود را به رخ کشید. او با لحنی تمسخرآمیز و سرشار از کنایه، ایده دستیابی به "بهترین توافق تاریخ" را به سخره گرفت و اساساً مذاکره با تهران را بی‌فایده خواند.

این پیام که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های جهان بازتاب یافت، نه فقط یک اظهارنظر ساده، بلکه یک بیانیه سیاسی تمام‌عیار از سوی رئیس‌جمهور آمریکا محسوب می‌شود. ترامپ در این سخنان، با ادبیاتی که بیشتر شبیه به گفتمان جنگ سرد است، جمهوری اسلامی را "نازی‌های اسلام‌گرا" خطاب کرده و رهبر انقلاب را هدف حملات تند خود قرار داده است. او با طرح این پرسش که "چرا فکر می‌کنیم یک توافق قرار است این افراد را تحت کنترل نگه دارد؟"، عملاً مسیر دیپلماسی را بن‌بست اعلام کرده است.

نکته قابل تأمل در این پیام، اشاره مستقیم ترامپ به خروج خود از برجام در سال ۲۰۱۸ است. او با افتخار از این اقدام یاد کرده و مدعی شده که ایران پس از آن، "فوراً شروع به نقض توافقی کرد که هنوز با اروپا پابرجا بود". اما شاید تندترین بخش این پیام، جایی باشد که ترامپ (به نقل از مارک لوین) می‌گوید: "مشکل، مذاکرات نیست... مشکل، خودِ آنها هستند." این جمله، خلاصه‌ای از دکترین ترامپ در قبال جمهوری اسلامی است. او معتقد است که اساساً با یک رژیم "تروریستی" و "ایدئولوژیک" طرف هستیم که حتی اگر توافقی هم امضا کند، به آن پایبند نخواهد ماند. این نگاه، هرگونه مذاکره و دیپلماسی را بی‌معنا و بیهوده جلوه می‌دهد.

ترامپ در این پیام، یک هشدار جدی نیز به جامعه بین‌المللی و به ویژه متحدان اروپایی خود می‌دهد. او با اشاره به تجربه کره شمالی، هشدار می‌دهد که تهران نیز ممکن است به طور موقت عقب‌نشینی کند، اما در بلندمدت به دنبال دستیابی به بمب هسته‌ای خواهد بود. او می‌گوید: "تنها رئیس‌جمهوری که واقعاً اقدام قاطعی علیه آنها انجام داده، رئیس‌جمهورِ امروز آمریکا است. وقتی او برود چه اتفاقی می‌افتد؟" این پرسش، خطاب به آینده و نگرانی از روی کار آمدن دموکرات‌ها یا جمهوری‌خواهان ضعیف است. در پایان این پیام، ترامپ خواستار "برخورد" با این مسئله در نسل خود شده و هشدار داده است که اگر چنین نشود، فرزندان و نوه‌های آمریکایی‌ها با یک حکومت تروریستی مواجه خواهند شد که ده‌ها هزار موشک بالستیک و کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد. این آخرین بخش پیام، بیش از هر چیز یک فراخوان برای اقدام نظامی تلقی می‌شود.

تحلیل گفتمانی؛ زبان و ادبیات پیام ترامپ چه می‌گوید؟

پیام تازه ترامپ درباره ایران، فارغ از محتوای آن، از منظر گفتمانی بسیار قابل تأمل است. او برای توصیف جمهوری اسلامی از ترکیباتی چون "نازی‌های اسلام‌گرا" استفاده کرده است. این انتخاب واژه، عملاً جمهوری اسلامی را در ردیف یکی از منفورترین رژیم‌های تاریخ بشریت قرار می‌دهد و هرگونه مذاکره و تفاهم با آن را غیرممکن و غیراخلاقی جلوه می‌دهد. این گفتمان، راه را برای هرگونه تنش‌زدایی می‌بندد و افکار عمومی آمریکا را برای تقابل نهایی آماده می‌کند.

دومین ویژگی گفتمانی این پیام، استفاده گسترده از طنز و کنایه است. ترامپ با طرح این پرسش که "چه می‌شد اگر ما بهترین توافق تاریخ را از ایران می‌گرفتیم؟"، اساساً دیپلماسی با جمهوری اسلامی را مضحک و خنده‌دار جلوه می‌دهد. این تکنیک بلاغی، مخاطب را به این نتیجه می‌رساند که حتی تصور توافق با تهران نیز احمقانه است. او با این کار، مخالفان خود در داخل آمریکا که خواستار دیپلماسی با ایران هستند را نیز به سخره می‌گیرد.

چرا ترامپ اکنون این پیام را منتشر کرده است؟

زمان‌بندی انتشار این پیام، تصادفی نیست. ترامپ به دنبال تثبیت میراث سیاسی خود است. مسئله ایران، همواره یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی او بوده است. خروج از برجام در سال ۲۰۱۸، ترور سردار سلیمانی در سال ۲۰۲۰ و به صفر رساندن صادرات نفت ایران، از جمله اقدامات او در این زمینه بوده است. او اکنون به دنبال تکمیل این تصویر با یک اقدام نهایی و قاطع است.

دومین دلیل، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی است. ایران در ماه‌های اخیر پیشرفت‌های قابل توجهی در برنامه هسته‌ای خود داشته و به ۶۰ درصد غنی‌سازی رسیده است. این موضوع نگرانی شدیدی در آمریکا و اسرائیل ایجاد کرده است. ترامپ با این پیام، می‌خواهد به ایران و جامعه بین‌المللی هشدار دهد که دوران "صبر استراتژیک" به سر آمده و او آماده اقدام قاطع است.

مواضع تند ترامپ، جمهوری اسلامی را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد. از یک سو، بی‌اعتنایی به این اظهارات می‌تواند به معنای ضعف تفسیر شود و ترامپ را برای اقدامات بعدی جسورتر کند. از سوی دیگر، واکنش تند نیز ممکن است به تشدید تنش و فراهم کردن بهانه برای اقدام نظامی منجر شود.

در همین حال یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل ارزیابی کرد که یک حمله گسترده نظامی آمریکا به احتمال زیاد زنجیره‌ای از رویدادها را رقم خواهد زد که در نهایت به سقوط رژیم آیت‌الله‌ها منتهی می‌شود.

این مقام اسرائیلی گفت با وجود تلاش حکومت ایران برای نمایش قدرت، این رژیم از نظر نظامی ضعیف است و ضربه آمریکا بخش عمده توانمندی‌های آنها را فلج خواهد کرد. به گفته او، چنین حمله‌ای همچنین بخش‌های قابل توجهی از افکار عمومی ایران را در حمایت از تغییر رژیم بسیج خواهد کرد.