
پس از گذشت نزدیک به شش ماه تنش و خصومت، به نظر میرسد رئیسجمهور آمریکا، در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به ایران است و از اقدامات تهاجمی و فشار نظامی به سوی استفاده از حربه تحریمهای اقتصادی تغییر مسیر داده است؛ اقدامی که چه بسا آخرین تلاش برای وادار کردن تهران به تسلیم یا برانگیختن تغییرات سیاسی از درون باشد.
با این حال، آنچه واشنگتن «روز دی (D-Day) اقتصادی» علیه ایران مینامد — که تداعیکننده عملیات مشهور پیادهسازی نیروهای متفقین در نرماندی در سال ۱۹۴۴ و در جریان جنگ جهانی دوم است — صرفاً دور دیگری از تحریمها نیست؛ بلکه تلاشی است برای مسدود کردن شریانهای حیاتی اقتصاد ایران.
به گفته یک مقام آمریکایی و منبعی دیگر که از این موضوع آگاه است، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، طی روزهای اخیر به چندین تن از همتایان خارجی خود گفته است که فعلاً انتظار نمیرود ایالات متحده حملات جدیدی را علیه ایران آغاز کند.
در عوض، او اظهار داشته که تمرکز بر سایر ابزارهای فشار، از جمله طرح تحریمهایی که در هفته جاری اعلام شد، قرار دارد.
اهمیت موضوع: پیام روبیو به وزرای خارجه چندین کشور متحد در حالی ارسال میشود که ایالات متحده معتقد است با اعمال محاصره دریایی، ایران را تحت فشار شدید (خفهکننده) قرار داده است؛ آن هم در شرایطی که حجم فزایندهای از نفت همچنان از تنگه هرمز عبور میکند.
این مقام آمریکایی گفت اگرچه روبیو تصریح کرد که ایالات متحده برنامهای برای بازگشت به عملیاتهای رزمی گسترده ندارد، اما در صورت حمله نخست از سوی ایران، انجام حملات متقابل را منتفی ندانست.
یک مقام دیگر آمریکایی اظهار داشت که پاکسازی مینهای تنگه هرمز توسط نیروی دریایی ایالات متحده، نقطهعطفی در این مناقشه محسوب میشود و عملاً یکی از اهرمهای فشار اصلی ایران را خنثی میکند.
در پشت پرده: منابع مذکور اعلام کردند که «روبیو» در تماسهای تلفنی با تعدادی از همتایان خود، سیاست کنونی دولت ترامپ در قبال ایران را بدین شرح تبیین کرده است:
پرهیز از اقدام نظامی علیه ایران در مقطع کنونی.
افزایش فشار اقتصادی بر ایران از طریق محاصره دریایی توسط آمریکا و اعمال تحریمهای جدید از سوی وزارت خزانهداری.
انتقال حداکثری نفت از طریق این تنگه به بازارهای جهانی انرژی.
یک مقام دوم آمریکایی نیز گفت انتظار میرود این سیاست دستکم تا پس از انتخابات میاندورهای ادامه یابد؛ زمانی که ممکن است انجام یک عملیات نظامی جدید بار دیگر به عنوان گزینهای روی میز مطرح شود.
وضعیت کنونی: مقامات آمریکایی میگویند پاکسازی مینها از بخش عمدهای از تنگه هرمز، همراه با افزایش تردد نفتکشها از مسیر جنوبی این تنگه در هفتههای اخیر، اهرم فشار ایران بر بازارهای جهانی انرژی را بهشدت کاهش داده است.
یک مقام آمریکایی گفت: ایرانیها کنترل تنگه را از دست دادهاند. اکنون ایالات متحده کنترل آن را در دست دارد.
محاصره دریایی آمریکا، ایران را از درآمدهای حیاتی محروم کرده است. به گفته مقامات آمریکایی، طی دو هفته گذشته تقریباً هیچ نفتکشی در جزیره خارک — کانون اصلی صادرات نفت ایران — مشاهده نشده است.
تامی پیگات، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، به وبسایت «اکسیوس» گفت: اقتصاد ایران در حال سقوط آزاد است و توان نظامی رژیم نیز بهشدت تضعیف شده است؛ ما در حال قطع کردن تمامی شریانهای حیاتی مالی باقیمانده برای این رژیم هستیم.
در نگاهی کلی، ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز یکشنبه برای گفتگو با مقامات ارشد ایران در تهران حضور داشت. پاکستان از زمان آغاز جنگ، میانجی کلیدی میان ایالات متحده و ایران بوده است.
به گزارش شبکه تلویزیونی «العربیه» (وابسته به عربستان سعودی)، منیر پیش از این سفر با ترامپ گفتگو کرده و پیشنهاد جدیدی را برای طرف ایرانی مطرح کرده بود.
کاخ سفید گفتگوی ترامپ با منیر را تکذیب نکرد، اما اعلام کرد که هیچگونه مذاکرهای با ایران در جریان نیست و یا برای آینده برنامهریزی نشده است.
مقامات آمریکایی میگویند تحولات جدید در تنگه [هرمز] و افزایش حجم صادرات نفت از خلیج فارس، ایران را از یک اهرم فشار عمده در هرگونه مذاکره احتمالی در آینده محروم کرده و توافق احتمالی میان عمان و ایران در خصوص این تنگه را بیاثر ساخته است.
یک مقام آمریکایی اظهار داشت: در حال حاضر ما با ایران مذاکره نمیکنیم، بلکه آنها را تحت فشار شدید قرار دادهایم؛ فشاری که ممکن است ایرانیها را دوباره به پای میز مذاکره بازگرداند.
آنچه باید دنبال کرد: به گفته یک منبع آگاه، انتظار میرود استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان کاخ سفید که هدایت مذاکرات با ایران را بر عهده داشتهاند، روز چهارشنبه برای دریافت گزارشهایی درباره وضعیت میدانی، از مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) بازدید کنند.
فیلم زیر: سیمرغ طلایی؛ دکتر مهدی مطهرنیا... وقتی ترامپ هم مذاکره میکند و همزمان نقشه حذفت را میکشد …