یک کارشناس سیاست خاورمیانه در این باره به الجزیره گفت: هدف اصلی تهران از این نشست، بهره‌گیری از این اجماع برای اعمال فشار بر واشنگتن جهت جلوگیری از کارشکنی در ترتیبات جدید، که می‌تواند به‌طور غیرمستقیم زمینه را برای احیای روند مذاکرات با ایالات متحده هموار سازد، بود.

او گفت: این نشست از اهمیتی فوق‌العاده برای تهران برخوردار بود؛ چرا که در بحبوحه بحرانی طولانی‌مدت در این تنگه — که از زمان آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۶ و در پیِ بسته شدن مسیرها و تشدید تنش‌های نظامی و اقتصادی پدید آمده — صورت می‌گرفت. افزون بر این، این رویداد نخستین دیدار در سطح عالی میان کشورهای حوزه خلیج فارس و رژیم ایران از زمان آغاز جنگ محسوب می‌شد.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، شامگاه یکشنبه در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: در راستای دستیابی به اجماع، تصمیم گرفته شد نشست منطقه‌ای که قرار بود فردا در صلاله برگزار شود، به تعویق بیفتد.

پیش‌تر اعلام شده بود که این نشست به ابتکار سلطان‌نشین عمان و با مشارکت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و عراق برگزار خواهد شد تا تحولات مربوط به تنگه هرمز و مسائل مرتبط با امنیت و ثبات منطقه مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

چه تفاهم‌ها و رایزنی‌هایی پیش از اعلام برگزاری نشست عمان صورت گرفت؟ این نشست در پیِ رشته‌ای از گفتگوهای فشرده میان مسقط و تهران در هفته‌های اخیر پیرامون آینده کشتیرانی در تنگه هرمز قرار بود برگزار شود.

وزیر امور خارجه عمان، و همتایش در رژیم ایران، عباس عراقچی، ماه گذشته درباره چارچوبی مرحله‌بندی‌شده برای ساماندهی تردد کشتی‌ها گفتگو کردند.

بر اساس گزارش‌ها، این گفتگوها شامل ایجاد یک کریدور کشتیرانی موقت بود که در آن شناورها به عنوان بخشی از ترتیبات جدید مدیریت تردد دریایی، از طریق آب‌های سرزمینی ایران وارد تنگه شده و عمدتاً از مسیر آب‌های عمان خارج می‌شوند.

روایت رژیم ایران همچنین حاکی از آن است که با اجرایی شدن این ترتیبات جدید، مسیر جنوبی تنگه بسته خواهد شد و این توافق اولیه برای بررسی و اظهار نظر به کشورهای منطقه ارائه خواهد گردید.

مسقط پیشنهاد می‌کند که این ترتیبات موقت می‌تواند مبنایی عملی برای ازسرگیری تدریجی تردد کشتی‌ها فراهم آورد و در عین حال، مسائل پیچیده‌تر—مانند مدیریت دائمی تنگه و تفاهم‌های سیاسی گسترده‌تر—را به مراحل بعدی مذاکرات موکول کند؛ این پیشنهاد همچنین بر اهمیت مشارکت کشورهای حاشیه خلیج فارس در این آبراه تأکید دارد.

چه کشورهایی به این نشست دعوت شده‌اند؟

بر اساس اظهارات مقامات ایرانی، قرار است این نشست با حضور شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) به همراه ایران و عراق برگزار شود.

با این حال، تا زمان نگارش این متن، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و عراق هنوز مشارکت یا سطح نمایندگی خود را به‌طور رسمی تأیید نکرده‌اند؛ در همین حال، بحرین اعلام کرد که این نشست را تحریم می‌کند و متعاقب آن، عمان خبر تعویق نشست را اعلام کرد.

وزیر امور خارجه عربستان سعودی، روز یکشنبه اظهار داشت که ثبات و امنیت این منطقه همچنان در گرو احترام به حاکمیت و استقلال کشورهای منطقه و عدم مداخله در امور داخلی آن‌هاست. کشورهای عضو شورای همکاری هیچ‌گونه تعرضی به خاک خود یا تهدیدی علیه امنیتشان را برنمی‌تابند.

وزیر امور خارجه عربستان سعودی بر اهمیت تضمین آزادی کشتیرانی و ایمنی کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و سایر گذرگاه‌های راهبردی دریایی تأکید کرد. وی هشدار داد که هرگونه اختلال در این آبراه‌ها پیامدهایی فراتر از منطقه خواهد داشت و بر بازارهای جهانی، زنجیره‌های تأمین و رشد اقتصادی جهان تأثیر خواهد گذاشت؛ او همچنین افزود که امنیت گذرگاه‌های دریایی، با توجه به ارتباط مستقیم آن با تجارت جهانی و جریان‌های انرژی، یکی از ارکان اساسی ثبات اقتصادی بین‌المللی است.

چرا بحرین اعلام کرد که این نشست را تحریم می‌کند؟

بحرین تنها کشوری بود که رسماً اعلام کرد در این نشست شرکت نخواهد کرد. وزارت امور خارجه بحرین در بیانیه‌ای که دیروز صادر شد، اعلام کرد تا زمانی که روابط دیپلماتیک میان دو کشور از سر گرفته نشود، منامه در هیچ‌گونه نشست جمعی که رژیم ایران در آن حضور داشته باشد، مشارکت نخواهد کرد؛ این وزارتخانه همچنین خاطرنشان کرد که این موضع از طریق مجاری رسمی به سلطان‌نشین عمان ابلاغ شده است.

این وزارتخانه تصریح کرد که اتخاذ چنین موضعی به معنای نادیده گرفتن تلاش‌های عمان یا کاهش تعهد بحرین به گفتگو به عنوان ابزاری برای حل‌وفصل اختلافات نیست؛ با این حال، تأکید کرد که گفتگو نمی‌تواند مبتنی بر نادیده انگاشتن واقعیت‌ها یا چشم‌پوشی از اقدامات خصمانه‌ای باشد که بحرین اخیراً با آن‌ها مواجه بوده است.

موضع ایالات متحده در قبال این تفاهم‌های جدید چیست؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز یکشنبه اظهار داشت که مخالفتی با دیدار کشورهای حوزه خلیج فارس با رژِیم ایران ندارد و خاطرنشان کرد که «این تصمیم با خودشان است.»

خبرنگار شبکه الجزیره در واشنگتن، گزارش داد که دولت آمریکا با دیده تردید به ترتیبات پیشنهادی می‌نگرد؛ زیرا ایالات متحده مستقیماً در تدوین آن‌ها نقش نداشته است و این ترتیبات ممکن است اختیارات گسترده‌تری را در زمینه مدیریت کشتیرانی به ایران اعطا کند یا از طریق دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری، منبع درآمدی جدیدی برای این کشور فراهم آورد.

وی افزود که مواضع پیشین رئیس‌جمهور ترامپ حاکی از عدم حمایت او از هرگونه ترتیبی است که برای تهران منافع مالی ناشی از تردد کشتی‌ها در این تنگه به ​​همراه داشته باشد.