
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این هفته برای دیدار با متحدان عرب خلیج فارس به خاورمیانه خواهد رفت، ماموریتی دیپلماتیک و پرمخاطره برای یک چهره سرشناس ضد حکومت ایران که در زمان پیگیری توافق آتشبس شکننده دولت ترامپ با تهران، تا حد زیادی از دیده شدن خودداری میکرد.
روبیو از سهشنبه تا پنجشنبه به امارات متحده عربی، کویت و بحرین سفر خواهد کرد. هر سه کشور پس از آغاز جنگ توسط نیروهای آمریکایی و اسرائیلی در اواخر فوریه، با حملات سنگین رژیم ایران مواجه شدند و برخی از شدیدترین پیامدهای اقتصادی ناشی از اقدام تهران برای مسدود کردن تردد از طریق تنگه هرمز، یک مسیر حیاتی کشتیرانی برای کشورهای وابسته به صادرات در منطقه، را متحمل شدند.
روبیو علاوه بر دیدارهای دوجانبه خود در طول این سه توقف، در بحرین با شورای همکاری خلیج فارس، یک نهاد منطقهای برای کشورهای عرب خلیج فارس، دیدار خواهد کرد.
سفر وزیر امور خارجه پس از دیدار روز یکشنبه جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، با مقامات رژیم ایران در سوئیس انجام میشود که آغازگر تلاشی ۶۰ روزه برای تقویت آتشبس اعلام شده در یادداشت تفاهم جنجالی امضا شده توسط رئیس جمهور ترامپ در هفته گذشته است. این جلسه پس از آن که حملات اسرائیل به لبنان باعث شد تهران اعلام کند تنگه هرمز را دوباره خواهد بست، چند روز به تعویق افتاد.
نتیجه مذاکرات ایالات متحده با رژیم ایران تأثیر قابل توجهی در سراسر خاورمیانه خواهد داشت. به عنوان بخشی از مصالحه پیشنهادی دولت ترامپ با تهران، رژیم ایران اورانیوم غنیشده با غنای بالا را که میتواند برای ساخت سلاح هستهای استفاده شود، در ازای تعدادی از مزایای اقتصادی، از جمله لغو برخی تحریمها، واگذار خواهد کرد.
در حالی که رهبران شورای همکاری خلیج فارس به طور گسترده از تلاشها برای پایان دادن به جنگ حمایت کردهاند، بسیاری از آنها از مفاد خاص تفاهمنامهای که رئیس جمهور ایالات متحده، هفته گذشته امضا کرد، نگران هستند.
یکی از نکات مورد توجه ویژه مقامات منطقهای، احتمال اختصاص یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری به تهران است که رهبران خلیج فارس فرض میکنند جمهوری اسلامی از آن برای بازسازی ظرفیت نظامی خود و در عین حال تأمین مالی گروههای نیابتی منطقهای استفاده خواهد کرد.
عدم توجه به برنامه موشکهای بالستیک رژیم ایران در این تفاهمنامه، متحدان واشنگتن در خلیج فارس را نیز نگران کرده است، کشورهایی که در ماههای اخیر هدف حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران قرار گرفتهاند.
امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت، بحرین و قطر همگی میزبان پایگاههای نظامی ایالات متحده هستند که به نوبه خود ستون فقرات معماری امنیتی آمریکا در خاورمیانه را تشکیل میدهند. اگر هر یک از این کشورها، حتی به صورت نامحسوس، در روابط امنیتی خود با ایالات متحده تجدید نظر کنند، میتواند تأثیر قابل توجهی بر استراتژی نظامی ایالات متحده در منطقه داشته باشد.
آیا روبیو سکوت خود درباره توافق را میشکند؟
واشنگتنپست با اشاره به سفر روبیو به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس نوشت این سفر در حالی انجام میگیرد که مواضع او درباره توافق با تهران زیر ذرهبین قرار گرفته است. او که سالها به عنوان یکی از سرسختترین مخالفان حکومت ایران شناخته میشد، تا حد زیادی بحث عمومی درباره توافق اخیر با تهران را به جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، واگذار کرده است، اما این وضعیت احتمالا با سفر او به خاورمیانه در هفته جاری تغییر خواهد کرد.
بهنوشته این روزنامه، هرگونه دفاع علنی روبیو از مذاکرات با رژیم ایران میتواند اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا او یکی از سرسختترین منتقدان توافق هستهای اوباما بود. او پیش از امضای آن توافق گفته بود: یک توافق بد با تهران تقریباً جنگ را تضمین میکند، زیرا اسرائیل هرگز به توافقی که آن را تهدیدی برای موجودیت خود بداند تن نخواهد داد.
یک تحلیلگر اندیشکده لیبرترین کاتو گفت: روبیو و ونس نماد دو رویکرد متفاوت در حزب جمهوریخواه هستند. نقش محوری ونس در پرونده معامله با رژیم ایران پیامدهای سیاسی نیز دارد؛ زیرا بسیاری انتظار دارند او و روبیو در آینده برای جانشینی ترامپ در رقابتهای ریاستجمهوری به رقبای سیاسی یکدیگر تبدیل شوند.