شنبه، 13 دی ماه 1404 = 03-01 2026
وقتی متحدان یکییکی میافتند؛ سقوط مادورو چه پیامی برای خامنهای دارد؟
رسانههای آمریکایی با تاکید بر دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری ونزوئلا از محاکمه قریبالوقوع یک دیکتاتور در آمریکا خبر میدهند. این درحالیست که صداوسیمای خامنهای کماکان بر جعلی بودن این خبر تاکید دارد.
در حالی که تعطیلات سال نو میلادی هنوز بهطور کامل به پایان نرسیده، برخی کاربران شبکههای اجتماعی در ساعات اولیه بامداد شنبه به افزایش ناگهانی فروش پیتزا در اطراف ساختمان پنتاگون در واشنگتن اشاره کردند؛ نکتهای که در ادبیات غیررسمی فضای مجازی بهعنوان نشانهای از عملیات نظامی آمریکا در نقطهای از جهان تعبیر میشود.
فارغ از اغراقآمیز بودن چنین برداشتهایی، واقعیت این است که همزمانی چند تحول مهم ژئوپولیتیکی، بار دیگر نگاهها را به سیاست خارجی ایالات متحده و پیامدهای آن برای متحدان و مخالفان واشنگتن معطوف کرده است، از تحولات ونزوئلا گرفته تا ایران، سوریه و فراتر از آن.
رئیس جمهور آمریکا حتی در روزهای ابتدایی سال جدید میلادی نیز از ارسال پیامهای صریح علیه رژیمی ایران خودداری نکرد. پیامهایی که همزمان با تحولات مهمی در آمریکای لاتین منتشر شدهاند: حمله مستقیم به کاراکاس و سقوط نیکلاس مادورو. سقوط رهبر ونزوئلا تنها یک تحول داخلی تلقی نمیشود. این رویداد برای تهران اهمیت مضاعفی دارد، چرا که ونزوئلا طی سالهای اخیر یکی از متحدان نزدیک تهران بوده و همکاریهای اقتصادی، نفتی و امنیتی گستردهای میان آنها گرفته بود.
این همکاریها، که در بسیاری موارد با سرمایهگذاریهای میلیاردی بهویژه از سوی نهادهای وابسته به سپاه پاسداران همراه بود، عمدتا بر پایه نزدیکی ایدئولوژیک و مخالفت مشترک با ایالات متحده بنا شده بودند. اکنون با سقوط دولت مادورو، سرنوشت این سرمایهگذاریها و مطالبات مالی معوق ایران در هالهای از ابهام قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خود ایران با بحران شدید اقتصادی و کمبود منابع ارزی مواجه است.
این تحولات در زمانی رخ میدهد که اعتراضات خیابانی در ایران، با پیامهای حمایتی ترامپ وارد مرحلهای تازه شده و دامنه آن به بسیاری از شهرهای کشور گسترش یافته است. همزمانی سقوط متحدی راهبردی در آمریکای لاتین با تشدید ناآرامیها در داخل ایران، از نگاه ناظران داخلی و خارجی نمیتواند تصادفی تلقی شود.
بهویژه آنکه پس از جنگ ۱۲روزه و آنچه برخی تحلیلگران از آن بهعنوان «شکاف امنیتی» در ساختار دفاعی رژیم ایران یاد میکنند، گمانهزنیهایی درباره آسیبپذیری بالاتر رهبران جمهوری اسلامی و بهویژه احتمال حذف فیزیکی خامنهای در محافل رسانهای مطرح شده است.
از دمشق تا کاراکاس؛ سرنوشت متحدان مسکو
تجربه سوریه و ونزوئلا؛ دو کشوری که هر دو از حمایت سیاسی و نظامی روسیه برخوردار بودند، پرسشهای تازهای را درباره نقش مسکو در معادلات قدرت مطرح کرده است. هر دو حکومت، علیرغم حمایت ولادیمیر پوتین، در زمانی کوتاه و با تحولات برقآسا سقوط کردند.
همین تجربه باعث شده برخی تحلیلگران از احتمال «معاملات بزرگتر» میان قدرتهای جهانی سخن بگویند؛ معاملاتی که در آن، سرنوشت متحدان منطقهای ممکن است در چارچوب بدهبستانهای ژئوپولیتیکی، از اوکراین گرفته تا خاورمیانه، رقم بخورد. در چنین تحلیلی، ایران نیز از این قاعده مستثنا دانسته نمیشود.
رژیم ایران در سالهای اخیر وابستگی قابلتوجهی به روسیه پیدا کرده و حتی سند همکاری بلندمدت ۲۰ساله میان آنها امضا شده است. با این حال، شماری از کارشناسان معتقدند که این توافقها لزوما ارزش راهبردی پایدار برای کرملین ندارند و در صورت تغییر موازنه منافع، تهران میتواند بهراحتی به مهرهای قابلچشمپوشی تبدیل شود.
English SummaryU.S. media reports emphasize the imminent trial of Nicolás Maduro, the Venezuelan president captured by American forces, while Iranian state TV claims this news is fabricated. Following the New Year holidays, social media users noted a sudden increase in pizza sales around the Pentagon, interpreted in informal discourse as a potential indicator of U.S. military operations.
The convergence of significant geopolitical events—particularly the fall of Maduro and ongoing protests in Iran—focuses attention on U.S. foreign policy and its implications for Washington's allies and adversaries. Maduro's downfall is particularly alarming for Tehran, as it has been a key ally, with substantial economic, oil, and security cooperation.
This partnership, largely based on ideological alignment and shared opposition to the U.S., raises questions about the fate of Iranian investments in Venezuela, especially given Iran's own severe economic crisis. The escalation of unrest within Iran coinciding with the fall of a strategic Latin American ally suggests a troubling narrative for Iranian leadership.
Furthermore, the recent 12-day conflict and the identified "security gap" in Iran's defense structure have led analysts to speculate about the increased vulnerability of Iranian leaders, particularly regarding the potential for Khamenei's physical removal.
The experiences of Syria and Venezuela—both supported by Russia—raise further questions about Moscow's role in power dynamics, suggesting that allied regimes can falter despite external backing. Analysts speculate on the possibility of "larger deals" among global powers, indicating that Iran, heavily reliant on Russia, may not be immune to such geopolitical shifts.
